Kto musi opłacać ZUS?
Każda osoba prowadząca działalność gospodarczą (JDG, wspólnik spółki cywilnej) ma obowiązek opłacania składek ZUS. Obowiązek ten dotyczy zarówno osób, które prowadzą działalność jako główne źródło dochodu, jak i tych, którzy równolegle są zatrudnieni na etat.
ZUS składa się z kilku rodzajów ubezpieczeń:
- Ubezpieczenie emerytalne (obowiązkowe)
- Ubezpieczenie rentowe (obowiązkowe)
- Ubezpieczenie wypadkowe (obowiązkowe)
- Ubezpieczenie chorobowe (dobrowolne dla przedsiębiorców)
- Fundusz Pracy (obowiązkowy, gdy podstawa ≥ minimalne wynagrodzenie)
- Składka zdrowotna (obowiązkowa, rozliczana z podatkiem)
Etat i firma – czy płacisz ZUS podwójnie?
Ulga na start – 12 miesięcy bez składek społecznych
Nowi przedsiębiorcy mogą skorzystać z ulgi na start – przez pierwsze 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności nie muszą opłacać składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe i chorobowe). Obowiązkowa pozostaje tylko składka zdrowotna.
⚠️ Ulga na start a składka zdrowotna
Z ulgi na start możesz skorzystać, jeśli:
- Rejestrujesz firmę po raz pierwszy lub przez ostatnie 60 miesięcy nie prowadziłeś działalności
- Nie będziesz świadczyć usług na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie, co w ramach stosunku pracy w poprzednich 2 latach
Składki preferencyjne – przez kolejne 24 miesiące
Po zakończeniu ulgi na start (lub od razu, jeśli nie korzystasz z ulgi) możesz przez 24 miesiące opłacać obniżone, preferencyjne składki ZUS. Podstawa wymiaru to 30% minimalnego wynagrodzenia.
| Rodzaj składki | Kwota miesięczna (2026) |
|---|---|
| Emerytalna (19,52%) | 281,44 zł |
| Rentowa (8%) | 115,34 zł |
| Chorobowa (2,45%) – dobrowolna | 35,32 zł |
| Wypadkowa (1,67%) | 24,08 zł |
| Razem (bez chorobowego) | 420,86 zł |
| Razem (z chorobowym) | 456,18 zł |
Podstawa wymiaru składek preferencyjnych w 2026 roku wynosi 1 441,80 zł (30% × 4 806 zł minimalnego wynagrodzenia). Do składek preferencyjnych należy doliczyć składkę zdrowotną.
Mały ZUS Plus – niższe składki dla małych firm
Mały ZUS Plus to program dla przedsiębiorców, których przychody z działalności w poprzednim roku nie przekroczyły 120 000 zł. W odróżnieniu od składek preferencyjnych (dostępnych tylko przez 24 miesiące), Mały ZUS Plus jest dostępny bez limitu czasu, o ile spełniasz kryterium przychodowe.
Podstawa wymiaru składek w Małym ZUS Plus jest obliczana na podstawie średniego miesięcznego dochodu z poprzedniego roku, a nie od stałej kwoty. Im niższy Twój dochód, tym niższe składki – ale nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia.
Kiedy można skorzystać z Małego ZUS Plus?
Pełne składki ZUS – aktualne kwoty 2026
Po wyczerpaniu okresu preferencyjnego lub przy przychodach powyżej 120 000 zł rocznie płacisz pełne składki ZUS. Podstawa wymiaru to 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia – w 2026 roku wynosi 5 652 zł.
| Rodzaj składki | Stawka | Kwota miesięczna (2026) |
|---|---|---|
| Emerytalna | 19,52% | 1 103,27 zł |
| Rentowa | 8,00% | 452,16 zł |
| Chorobowa (dobrowolna) | 2,45% | 138,47 zł |
| Wypadkowa | 1,67% | 94,39 zł |
| Fundusz Pracy | 2,45% | 138,47 zł |
| Razem (z chorobowym i FP) | 1 926,76 zł |
Do powyższych składek dochodzi jeszcze składka zdrowotna, której wysokość zależy od formy opodatkowania i osiągniętego dochodu.
Składka zdrowotna – jak jest liczona w 2026 roku?
Składka zdrowotna jest obliczana inaczej dla każdej formy opodatkowania. To kluczowy element, który wpływa na łączne obciążenie przedsiębiorcy:
| Forma opodatkowania | Podstawa składki zdrowotnej | Stawka |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | Dochód z działalności | 9% dochodu (min. 9% × ½ minimalnego) |
| Podatek liniowy | Dochód z działalności | 4,9% dochodu (min. tak samo) |
| Ryczałt – przychód do 60 tys. zł | Zryczałtowana podstawa | Stała kwota (~432 zł/mies.) |
| Ryczałt – przychód 60–300 tys. zł | Zryczałtowana podstawa | Stała kwota (~720 zł/mies.) |
| Ryczałt – przychód powyżej 300 tys. zł | Zryczałtowana podstawa | Stała kwota (~1 296 zł/mies.) |
⚠️ Składka zdrowotna nie podlega odliczeniu od podatku (skala)
Plumm oblicza składkę zdrowotną automatycznie
Wakacje składkowe w 2026 roku
Od 2024 roku przedsiębiorcy mają prawo do wakacji składkowych – jednego miesiąca w roku, w którym mogą nie opłacać składek na ubezpieczenia społeczne (ZUS Społeczny). Składka zdrowotna nadal jest obowiązkowa.
Warunki skorzystania z wakacji składkowych w 2026 roku:
- Prowadzisz działalność nieprzerwanie od co najmniej 6 miesięcy
- W poprzednim roku kalendarzowym nie zatrudniałeś więcej niż 9 pracowników
- Nie przekroczyłeś limitu przychodów (odpowiednika kryterium MŚP)
- Złożysz wniosek do ZUS do 5. dnia miesiąca, od którego chcesz skorzystać z wakacji
Terminy płatności składek ZUS
Terminy opłacania składek ZUS zależą od tego, czy zatrudniasz pracowników:
| Termin | Kto |
|---|---|
| Do 15. dnia miesiąca | Firmy zatrudniające pracowników lub zleceniobiorców – za miesiąc poprzedni |
| Do 20. dnia miesiąca | Jednoosobowe działalności gospodarcze bez pracowników – za miesiąc poprzedni |
⚠️ Zaległości w ZUS – skutki
Jak Plumm pomaga z ZUS?
Automatyczny dobór składek
Plumm wie, na którym etapie ulg się znajdujesz (ulga na start, preferencyjne, Mały ZUS Plus, pełne) i oblicza odpowiednie kwoty.
Kalkulacja składki zdrowotnej
Na podstawie Twoich bieżących dochodów Plumm oblicza właściwą składkę zdrowotną – inaczej dla skali, liniowego i ryczałtu.
Generowanie deklaracji DRA
Plumm generuje deklarację ZUS DRA gotową do złożenia w systemie PUE ZUS lub bezpośrednio wysyłaną.
Przypomnienia o terminach
15. i 20. każdego miesiąca – Plumm przypomni Ci o zbliżającym się terminie płatności składek ZUS.
Ile zaoszczędzisz na Małym ZUS Plus?
FAQ – najczęstsze pytania o ZUS przedsiębiorcy
Czy przy etacie i firmie płacę ZUS podwójnie?+
Nie, jeśli wynagrodzenie z etatu wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie (4 806 zł brutto w 2026 r.). Wtedy z firmy płacisz tylko składkę zdrowotną. Jeśli etat jest niższy – musisz dopłacić składki społeczne do pełnej podstawy.
Czy składka chorobowa jest obowiązkowa?+
Nie. Ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne dla przedsiębiorców. Opłacanie składki chorobowej (2,45% podstawy) daje prawo do zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego. Bez niej – nie masz do nich prawa.
Ile musi minąć od założenia firmy, żeby przejść na Mały ZUS Plus?+
Mały ZUS Plus jest dostępny od pierwszego dnia działalności, jeśli w poprzednim roku kalendarzowym prowadzisz firmę i spełniasz kryterium przychodowe (poniżej 120 000 zł). Jeśli zakładasz nową firmę – możesz przejść na Mały ZUS Plus od następnego roku kalendarzowego.
Czy mogę skorzystać z wakacji składkowych kilka miesięcy pod rząd?+
Nie. Wakacje składkowe przysługują tylko na jeden miesiąc w roku kalendarzowym. Nie można z nich korzystać kilka miesięcy z rzędu ani w kilku odcinkach.
Jak liczyć termin 24 miesięcy dla składek preferencyjnych?+
24 miesiące liczy się od dnia rozpoczęcia opłacania składek preferencyjnych (po zakończeniu ulgi na start). Ważne: miesiące nie muszą być ciągłe. Jeśli zawiesiłeś działalność, miesięcy zawieszenia nie wlicza się do 24.
Co to jest DRA i jak go składam?+
DRA (Deklaracja rozliczeniowa ZUS) to miesięczna deklaracja składek ZUS, którą składasz przez system PUE ZUS. Dla jednoosobowej działalności bez pracowników – składasz deklarację do 20. dnia każdego miesiąca. Można ją wygenerować i wysłać z poziomu Plumm.