Aktualizacja: 9 października 2026 | Autor: Marcin Bochenek | Czas czytania: 9 min
Zastrzeżenie: Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Właściwa stawka zależy od klasyfikacji Twojej działalności, a wybór formy opodatkowania od Twoich kosztów i sytuacji. W razie wątpliwości skonsultuj się z księgowym.
Krótka odpowiedź: Ryczałt ewidencjonowany to podatek liczony od przychodu, bez odliczania kosztów, ze stawkami od 2% do 17% zależnymi od rodzaju działalności. Korzystać z niego możesz, jeśli w roku poprzednim Twoje przychody z działalności nie przekroczyły równowartości 2 000 000 euro, czyli w 2026 r. 8 517 200 zł (kurs NBP z 1 października 2025 r.: 4,2586 zł). Nowa działalność może zacząć na ryczałcie bez względu na przychody. Oświadczenie o wyborze składasz do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku. W 2026 r. składka zdrowotna ryczałtowca wynosi od 498,35 zł do 1 495,04 zł miesięcznie, zależnie od przychodów.
W skrócie: ryczałt ewidencjonowany w 2026 r.
- Limit: przychody roku poprzedniego do 2 000 000 euro, czyli 8 517 200 zł na 2026 r. Przy kwartalnych wpłatach próg to 200 000 euro (851 720 zł).
- Stawki: 2%, 3%, 5,5%, 8,5%, 10%, 12%, 14%, 15% i 17%. Dla najmu i zakwaterowania 8,5% do 100 000 zł i 12,5% od nadwyżki.
- Wybór formy: pisemne oświadczenie do 20. dnia miesiąca po miesiącu pierwszego przychodu w roku. Wybór obowiązuje w kolejnych latach, dopóki z niego nie zrezygnujesz.
- Koszty: nie pomniejszają przychodu. Odliczasz składki społeczne i 50% zapłaconej składki zdrowotnej.
- Składka zdrowotna 2026: 498,35 zł, 830,58 zł albo 1 495,04 zł miesięcznie (progi przychodu 60 000 zł i 300 000 zł).
- Terminy: wpłata do 20. dnia następnego miesiąca, PIT-28 od 15 lutego do 30 kwietnia.
Podstawa prawna
- Ustawa z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (t.j. Dz.U. 2025 poz. 843, z późn. zm.): art. 4 ust. 2, art. 6, art. 8, art. 9, art. 11, art. 12, art. 15, art. 17, art. 21, art. 22.
- Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461, z późn. zm.): art. 79 i art. 81 ust. 2e i 2f.
- Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów (Dz.U. 2025 poz. 1294).
- Obwieszczenie Prezesa GUS z 22 stycznia 2026 r. o przeciętnym wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r. (M.P. 2026 poz. 117).
Kto może rozliczać się ryczałtem
Ryczałt przysługuje osobom fizycznym prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą, także w formie spółki cywilnej lub jawnej osób fizycznych (art. 6 ust. 1). Spółka z o.o. ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie stosuje.
Limit przychodów w euro i jego przeliczenie na 2026 r.
W roku podatkowym płacisz ryczałt, jeśli w roku poprzedzającym uzyskałeś przychody z tej działalności, prowadzonej wyłącznie samodzielnie, nieprzekraczające 2 000 000 euro. W spółce sumuje się przychody wszystkich wspólników (art. 6 ust. 4 pkt 1). Kwoty w euro przelicza się według średniego kursu NBP z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedzającego rok podatkowy (art. 4 ust. 2).
Dla 2026 r. liczymy tak: kurs z 1 października 2025 r. wynosił 4,2586 zł (tabela nr 190/A/NBP/2025), więc 2 000 000 euro × 4,2586 zł = 8 517 200 zł. Próg 200 000 euro, który uprawnia do wpłat kwartalnych (art. 21 ust. 1b), to 851 720 zł. Do limitu nie wlicza się kwot, o które zmniejszyłeś lub zwiększyłeś przychody na podstawie art. 11 ust. 4, 5, 8 i 9 (art. 6 ust. 8).
Jeśli rozpoczynasz działalność w roku podatkowym, możesz opłacać ryczałt bez względu na wysokość przychodów (art. 6 ust. 4 pkt 2). Limit sprawdzasz więc dopiero przy wyborze formy na kolejny rok.
Kto ryczałtu stosować nie może
Ryczałtu nie stosują między innymi podatnicy (art. 8 ust. 1):
- opłacający podatek w formie karty podatkowej,
- korzystający z okresowego zwolnienia od podatku dochodowego na podstawie odrębnych przepisów,
- osiągający przychody z prowadzenia aptek, z kupna i sprzedaży wartości dewizowych oraz z handlu częściami i akcesoriami do pojazdów mechanicznych,
- wytwarzający wyroby akcyzowe (z wyjątkiem energii elektrycznej z odnawialnych źródeł),
- rozpoczynający działalność w trakcie roku po zmianie formy działalności z małżonkiem, jeśli wcześniej opłacali podatek na zasadach ogólnych.
Do tego dochodzi zasada z art. 8 ust. 2: jeśli sprzedajesz towary lub usługi byłemu albo obecnemu pracodawcy, a odpowiadają one czynnościom, które Ty lub wspólnik wykonywaliście w ramach stosunku pracy w roku poprzednim albo w bieżącym, tracisz w tym roku prawo do ryczałtu i od dnia uzyskania takiego przychodu płacisz podatek na zasadach ogólnych.
Stawki ryczałtu w 2026 r.
Stawkę określa art. 12 ust. 1 ustawy. Zależy ona od rodzaju przychodów i klasyfikacji PKWiU.
| Stawka | Przykładowe przychody (art. 12 ust. 1) |
|---|---|
| 17% | wolne zawody (m.in. adwokaci, doradcy podatkowi, księgowi, tłumacze, jeśli wykonują zawód osobiście) |
| 15% | m.in. usługi reklamowe, pośrednictwo w sprzedaży hurtowej, usługi turystyczne, kulturalne i sportowe |
| 14% | opieka zdrowotna, usługi architektoniczne i inżynierskie, specjalistyczne projektowanie |
| 12% | m.in. usługi programistyczne i doradztwo informatyczne (szczegóły w artykule o ryczałcie dla IT) |
| 10% | kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek, odpłatne zbycie niektórych składników majątku |
| 8,5% | pozostałe usługi (w tym edukacja), a także najem i usługi zakwaterowania do 100 000 zł (powyżej 12,5%) |
| 5,5% | działalność wytwórcza, roboty budowlane, przewóz ładunków taborem o ładowności powyżej 2 ton |
| 3% | handel i gastronomia (z wyjątkiem napojów o zawartości alkoholu powyżej 1,5%) |
| 2% | sprzedaż produktów roślinnych i zwierzęcych przetworzonych w sposób inny niż przemysłowy (art. 6 ust. 1d) |
Jeśli prowadzisz kilka rodzajów działalności, ewidencja musi umożliwiać wyodrębnienie przychodów z każdego rodzaju. W przeciwnym razie stosuje się 8,5%, a jeśli osiągasz też przychody objęte wyższą stawką, odpowiednio wyższą (art. 12 ust. 3).
Jak wybrać: ryczałt, skala czy podatek liniowy
Ryczałt płacisz od całego przychodu, więc im wyższe koszty, tym mniej się opłaca. Domyślnie dochody z działalności są opodatkowane według skali podatkowej, chyba że złożysz oświadczenie o ryczałcie albo o podatku liniowym (art. 9a PIT).
Orientacyjnie, pomijając składki, ulgi i kwotę wolną, ryczałt zrówna się z podatkiem liniowym 19%, gdy koszty stanowią około: 55% przychodu przy stawce 8,5%, 37% przy 12%, 26% przy 14%, 21% przy 15% i 11% przy 17%. Obliczenie jest proste: koszty/przychód = 1 minus (stawka ryczałtu / 19%). To tylko wskazówka, bo na wynik wpływa jeszcze składka zdrowotna: na skali i podatku liniowym liczy się od dochodu (art. 81 ust. 2, a dla liniowego stawka 4,9% według art. 79a), na ryczałcie od przychodu według progów.
Przy ryczałcie odliczasz od przychodu zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne (art. 11 ust. 1 w związku z art. 26 ust. 1 pkt 2 PIT) oraz 50% zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne (art. 11 ust. 1a). Wynik dla Twojej firmy policzysz w kalkulatorze ryczałtu, a porównanie wszystkich form znajdziesz w artykule o formach opodatkowania.
Terminy wyboru ryczałtu
Pisemne oświadczenie o wyborze ryczałtu składasz naczelnikowi urzędu skarbowego do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnąłeś pierwszy przychód w roku podatkowym, a jeśli pierwszy przychód wystąpił w grudniu, do końca roku (art. 9 ust. 1). Możesz to zrobić także przez CEIDG (art. 9 ust. 1c). Wspólnicy spółki składają oświadczenie każdy do swojego urzędu (art. 9 ust. 2).
Wybór obowiązuje w kolejnych latach, chyba że w tym samym terminie zrezygnujesz z ryczałtu albo wybierzesz podatek liniowy (art. 9 ust. 1b). Jeśli rozpoczynasz działalność w trakcie roku i nie złożysz oświadczenia w terminie, musisz prowadzić księgi i płacić podatek na zasadach ogólnych (art. 9 ust. 3).
Ryczałt tracisz, gdy przestajesz spełniać warunki, na przykład po przekroczeniu limitu. Od dnia utraty warunków zakładasz właściwe księgi i opłacasz podatek na zasadach ogólnych (art. 22 ust. 1).
Ewidencja przychodów i rozliczenie
Podatnik ryczałtu prowadzi ewidencję przychodów odrębnie za każdy rok, przechowuje dowody zakupu towarów i prowadzi wykaz środków trwałych (art. 15 ust. 1). Ewidencję prowadzisz według wzoru z rozporządzenia, zapisy robisz najpóźniej do 20. dnia miesiąca za miesiąc poprzedni, a ewidencja prowadzona bez programu komputerowego musi być zbroszurowana z ponumerowanymi kartami (§ 2 ust. 3 i § 6 rozporządzenia). Błędy lub braki nieprzekraczające łącznie 0,5% przychodu nie pozbawiają ewidencji waloru rzetelności (§ 3 ust. 4 pkt 1). Gdy ewidencji nie ma albo jest wadliwa, urząd może oszacować przychód i naliczyć ryczałt w wysokości pięciokrotności stawki, nie więcej niż 75% przychodu (art. 17).
Ewidencję i wykaz środków trwałych prowadzi się w programie komputerowym i przesyła do urzędu w terminie złożenia PIT-28 (art. 15 ust. 12). Według komunikatu Ministerstwa Finansów obowiązek dotyczy od 2026 r. podatników składających JPK_V7M (pierwsza wysyłka w 2027 r.), a pozostałych od 2027 r. (pierwsza wysyłka w 2028 r.).
Ryczałt wpłacasz miesięcznie do 20. dnia następnego miesiąca (za grudzień do 20 stycznia) albo kwartalnie, jeśli zaczynasz działalność lub przychody roku poprzedniego nie przekroczyły 200 000 euro (art. 21 ust. 1, 1a i 1b). PIT-28 składasz od 15 lutego do 30 kwietnia roku następnego (art. 21 ust. 2 pkt 2).
Składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 r.
Składka wynosi 9% podstawy (art. 79 ust. 1), a podstawa zależy od przychodów od początku roku (art. 81 ust. 2e i 2f). Przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2025 r. wyniosło 9 228,64 zł (M.P. 2026 poz. 117).
| Przychody od początku roku | Podstawa | Składka miesięczna |
|---|---|---|
| do 60 000 zł | 60% przeciętnego wynagrodzenia = 5 537,18 zł | 498,35 zł |
| powyżej 60 000 zł do 300 000 zł | 100% = 9 228,64 zł | 830,58 zł |
| powyżej 300 000 zł | 180% = 16 611,55 zł | 1 495,04 zł |
Przychody do porównania z progami pomniejszasz o zapłacone składki na ubezpieczenia społeczne (art. 81 ust. 2g). Dokładne zasady omawiamy w artykule o składce zdrowotnej 2026, a szacunek dla Twojego przychodu da kalkulator składki zdrowotnej.
Planowane zmiany od 2027 r. (projekty, nie obowiązują)
Rządowy projekt z 29 września 2026 r. (druk sejmowy nr 3147) przewiduje obniżenie limitu przychodów uprawniającego do ryczałtu z 2 000 000 euro do 250 000 euro oraz nową stawkę 17% od nadwyżki przychodów ponad 300 000 euro w danym roku. Zmiany miałyby dotyczyć przychodów uzyskanych od 1 stycznia 2027 r. Pierwsze czytanie odbyło się 6 października 2026 r., a projekt trafił do Komisji Finansów Publicznych, więc nie jest to jeszcze prawo. Drugi projekt rządowy (druk nr 3137) przewiduje wyższe stawki ryczałtu dla przychodów od podmiotów powiązanych. Dopóki ustawy nie zostaną uchwalone i opublikowane, obowiązują zasady opisane wyżej. Przy obecnych przepisach limit na 2027 r. wyniesie 2 000 000 euro × 4,3770 zł (kurs NBP z 1 października 2026 r., tabela nr 191/A/NBP/2026), czyli 8 754 000 zł. Gdyby projekt wszedł w życie bez zmian, byłoby to 250 000 euro, czyli 1 094 250 zł.
Najczęściej zadawane pytania
Jaki jest limit przychodów do ryczałtu w 2026 r.? 2 000 000 euro przychodów w roku poprzednim, czyli 8 517 200 zł przy kursie NBP 4,2586 zł z 1 października 2025 r. (art. 6 ust. 4 i art. 4 ust. 2 ustawy o ryczałcie).
Co się stanie, gdy przekroczę limit w trakcie roku? Limit odnosi się do roku poprzedniego, więc w bieżącym roku zwykle rozliczasz się ryczałtem do końca roku. Na kolejny rok nie możesz już z niego korzystać. Utrata warunków z innych powodów (art. 8, art. 22) działa od dnia ich wystąpienia.
Do kiedy wybrać ryczałt? Do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskałeś pierwszy przychód w roku. Przy pierwszym przychodzie w styczniu to 20 lutego.
Czy na ryczałcie mogę odliczać koszty? Nie. Ryczałt pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty (art. 12 ust. 2). Odliczasz tylko składki społeczne i 50% składki zdrowotnej.
Jaką stawkę ryczałtu mam dla usług niewymienionych w ustawie? Dla działalności usługowej niewymienionej w pkt 1 do 4 oraz 6 do 8 art. 12 ust. 1 obowiązuje 8,5% (art. 12 ust. 1 pkt 5 lit. a).
Czy programista ma inną stawkę niż reszta usług? Tak, usługi związane z oprogramowaniem objęte PKWiU wskazanymi w art. 12 ust. 1 pkt 2b mają 12%. Zasady opisujemy w osobnym artykule o ryczałcie dla IT.
Czy ryczałt wyklucza VAT? Nie. Ryczałt dotyczy podatku dochodowego, a VAT rozlicza się odrębnie według własnych zasad.
Jak pomaga Plumm
Plumm prowadzi ewidencję przychodów ryczałtu w aplikacji, przygotowuje JPK-V7 i dane do PIT-28 oraz monitoruje progi składki zdrowotnej w ciągu roku. Decyzję o formie opodatkowania podejmujesz z księgową na podstawie Twoich kosztów i planów. Szczegóły oferty znajdziesz na stronie ryczałt online.
Źródła
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, t.j. Dz.U. 2025 poz. 843: https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/843
- Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1461: https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1461
- Ustawa o PIT, t.j. Dz.U. 2026 poz. 592: https://eli.gov.pl/eli/DU/2026/592
- Rozporządzenie MFiG w sprawie prowadzenia ewidencji przychodów, Dz.U. 2025 poz. 1294: https://eli.gov.pl/eli/DU/2025/1294
- Obwieszczenie Prezesa GUS, M.P. 2026 poz. 117: https://eli.gov.pl/eli/MP/2026/117
- Narodowy Bank Polski, kurs średni euro z 1 października 2025 r. (tabela nr 190/A/NBP/2025): https://api.nbp.pl/api/exchangerates/rates/a/eur/2025-10-01/
- Sejm X kadencji, druk nr 3147 i przebieg procesu legislacyjnego: https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=3147
- Ministerstwo Finansów, Elektroniczne księgi i ewidencje podatkowe: https://www.gov.pl/web/finanse/elektroniczne-ksiegi-i-ewidencje-podatkowe
Artykuł przygotowany na podstawie przepisów obowiązujących na dzień 9 października 2026 r. Informacje mają charakter ogólny i nie stanowią porady podatkowej.