Data aktualizacji: 11 października 2026
Autor: Marcin Bochenek
Czas czytania: 9 min
Krótka odpowiedź: Remanent (spis z natury) to spis towarów handlowych, materiałów (surowców), półwyrobów, produkcji w toku, wyrobów gotowych, braków i odpadów, który podatnik prowadzący podatkową księgę przychodów i rozchodów (KPiR) sporządza i wpisuje do księgi na dzień 1 stycznia, na koniec każdego roku podatkowego, na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku oraz w kilku innych sytuacjach opisanych w § 20 rozporządzenia o KPiR. Różnica między remanentem końcowym a początkowym zwiększa albo zmniejsza dochód (art. 24 ust. 2 ustawy o PIT). Wycenę kończysz najpóźniej w 14 dni od zakończenia spisu (§ 22 ust. 7). Ryczałtowiec co do zasady nie sporządza remanentu.
Podstawa prawna
- § 20-22 rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 6 września 2025 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. 2025 poz. 1299, obowiązuje od 1 stycznia 2026 r.; zastąpiło rozporządzenie z 2019 r.)
- Art. 24 ust. 2 i art. 44 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o PIT (tekst jednolity: Dz. U. 2026 poz. 592): wpływ remanentu na dochód i zaliczki
Kto sporządza remanent
Obowiązek spisu z natury wynika z rozporządzenia o KPiR i dotyczy podatnika prowadzącego księgę (§ 20 ust. 1). Dotyczy więc handlu (sklep, hurt, e-commerce), produkcji, a także usług, jeśli masz składniki wymienione w § 20 ust. 1, np. materiały lub produkcję w toku. Przepisy nie przewidują zwolnienia dla działalności usługowej; jeśli nie masz żadnego z tych składników, spis wykazuje wartość zero. W dropshippingu, w którym kupujesz towar dopiero po zamówieniu klienta i nie masz zapasu, nie ma pozycji do spisu.
Towary obce znajdujące się w Twoim zakładzie wykazujesz w spisie tylko ilościowo, z informacją, czyją są własnością. Towary będące Twoją własnością, ale znajdujące się poza zakładem (np. w magazynie spedytora lub w magazynie fulfillment), należą do spisu (§ 21 ust. 3).
Kiedy sporządzać remanent
Spis z natury sporządzasz (§ 20 ust. 1-3 rozporządzenia):
- na dzień 1 stycznia roku podatkowego (jeśli sporządziłeś spis na koniec poprzedniego roku, zamiast spisu na 1 stycznia wpisujesz do księgi spis z 31 grudnia),
- na koniec każdego roku podatkowego,
- na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku podatkowego,
- w razie utraty w ciągu roku prawa do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych,
- w razie zmiany wspólnika lub zmiany proporcji udziałów wspólników,
- w razie likwidacji działalności,
- za okresy miesięczne, jeśli sporządzasz go miesięcznie, oraz gdy sporządzenie spisu zarządził naczelnik urzędu skarbowego.
Rozporządzenie wskazuje dzień, na który sporządzasz spis (§ 20 ust. 1). Termin 14 dni dotyczy wyceny: wyceny dokonujesz najpóźniej w ciągu 14 dni od zakończenia spisu (§ 22 ust. 7). Wartość sporządzonego spisu wpisujesz do księgi (§ 22 ust. 6).
Co zawiera spis i jak go sporządzić
Spis sporządzasz w sposób staranny i trwały (§ 21 ust. 1). Obejmuje on towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki i odpady (§ 20 ust. 1). Spis zawiera co najmniej (§ 21 ust. 2):
- imię i nazwisko właściciela zakładu (nazwę firmy) oraz datę sporządzenia spisu,
- numer kolejny pozycji arkusza spisu,
- szczegółowe określenie składników i jednostkę miary,
- ilość stwierdzoną w czasie spisu,
- cenę w złotych i groszach za jednostkę miary oraz wartość (ilość razy cena),
- łączną wartość spisu,
- klauzulę „Spis zakończono na pozycji ...”,
- podpis właściciela zakładu (wszystkich wspólników).
Rozporządzenie nie narzuca formy arkusza. Może to być arkusz papierowy albo wydruk z programu magazynowego, ale ilość ma być faktycznie stwierdzona w trakcie spisu, a nie tylko przepisana ze stanu w programie. Zdjęcia nie są wymagane. Księgarnie i antykwariaty księgarskie mogą ujmować jedną pozycją wydawnictwa o tej samej cenie (§ 21 ust. 2 pkt 1).
Wycena
Materiały i towary handlowe wyceniasz według cen zakupu lub nabycia albo według cen rynkowych z dnia sporządzenia spisu, jeżeli są niższe (§ 22 ust. 1). Półwyroby, wyroby gotowe i braki własnej produkcji wycenia się według kosztów wytworzenia. Jeśli przyjmujesz wycenę niższą od ceny zakupu (np. z powodu uszkodzenia lub wyjścia z mody), przy tej pozycji uwidaczniasz również jednostkową cenę zakupu (§ 22 ust. 8). Wartość spisu pomniejsza się w przypadkach z § 22 ust. 5: o tę część zmniejszenia kosztów lub zwiększenia przychodów na podstawie art. 22p ustawy o PIT, która przypada na składniki objęte spisem (towary handlowe, materiały, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki i odpady), oraz o koszty nabycia tych samych składników objętych spisem, których przy metodzie kasowej nie potrącono, bo zobowiązanie nie zostało jeszcze uregulowane (art. 22 ust. 4a i 4b ustawy o PIT).
Towary zniszczone, przeterminowane, skradzione
Przepisy nie zawierają odrębnej procedury. Koszt zakupu towaru został wykazany przy zakupie, a towaru, którego nie ma, nie wpisujesz do spisu, więc w remanencie końcowym go nie ma. Towar uszkodzony, który nadal jest w Twoim posiadaniu, możesz wycenić niżej (§ 22 ust. 1 i 8). Forma protokołu nie jest uregulowana. Kosztem jest wydatek poniesiony w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów (art. 22 ust. 1 ustawy o PIT), a w razie sporu trzeba będzie wykazać okoliczności utraty towaru, więc zachowaj dokument potwierdzający zniszczenie, kradzież lub upływ terminu przydatności. Skutki dla VAT ustal osobno z księgową.
Jak remanent wpływa na dochód
Dochodem z działalności jest różnica między przychodem a kosztami uzyskania, powiększona o różnicę między wartością remanentu końcowego i początkowego, jeśli remanent końcowy jest wyższy, albo pomniejszona o różnicę między początkowym i końcowym, jeśli wyższy jest początkowy (art. 24 ust. 2 ustawy o PIT). W praktyce:
Dochód = (Przychody + Remanent końcowy) − (Koszty + Remanent początkowy)
Przykład: przychody 500 000 zł, koszty 400 000 zł (w tym zakup towarów), remanent na 1 stycznia 50 000 zł, remanent na 31 grudnia 70 000 zł. Dochód = (500 000 + 70 000) − (400 000 + 50 000) = 120 000 zł. Bez remanentu dochód wyniósłby 100 000 zł.
Zaliczki miesięczne liczysz co do zasady jako różnicę przychodów i kosztów z księgi. Remanent uwzględniasz w zaliczce tylko wtedy, gdy sporządzasz go na koniec miesiąca albo gdy zarządzi to naczelnik urzędu skarbowego (art. 44 ust. 2 ustawy o PIT).
Remanent a ryczałt
Ustawa o ryczałcie nie nakłada obowiązku spisu z natury: dawne przepisy art. 20 ust. 1-5 są uchylone. Ryczałtowiec prowadzi ewidencję przychodów, wykaz środków trwałych oraz posiada i przechowuje dowody zakupu towarów (art. 15 ust. 1). Spis z natury trzeba sporządzić, gdy w ciągu roku tracisz prawo do ryczałtu i przechodzisz na KPiR (§ 20 ust. 1 rozporządzenia o KPiR). W razie likwidacji działalności ryczałtowiec sporządza wykaz składników majątku, a nie remanent (art. 20 ust. 6 ustawy o ryczałcie w zw. z art. 24 ust. 3a ustawy o PIT); wykaz sporządza się też na dzień przekształcenia w jednoosobową spółkę kapitałową (art. 20 ust. 7).
Konsekwencje błędów w spisie
Kto nierzetelnie prowadzi księgę, podlega karze grzywny do 240 stawek dziennych, a w wypadku mniejszej wagi karze grzywny za wykroczenie skarbowe (art. 61 § 1 i 2 Kodeksu karnego skarbowego). Gdy brak jest ksiąg podatkowych lub dane z ksiąg nie pozwalają określić podstawy opodatkowania, organ podatkowy określa podstawę w drodze oszacowania (art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej). Dokumenty przechowujesz do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej), czyli co do zasady 5 lat od końca roku, w którym upłynął termin płatności podatku (art. 70 § 1).
FAQ
Kiedy trzeba sporządzić remanent?
Na dzień 1 stycznia (albo wpisujesz spis z 31 grudnia poprzedniego roku), na koniec każdego roku podatkowego, na dzień rozpoczęcia działalności w ciągu roku, przy utracie prawa do ryczałtu w ciągu roku, zmianie wspólnika lub proporcji udziałów, likwidacji działalności oraz gdy zarządzi to naczelnik urzędu skarbowego (§ 20 rozporządzenia o KPiR).
Czy remanent trzeba zgłaszać do urzędu skarbowego?
Nie osobno. Spis wpisujesz do księgi, a jego wartość wpływa na dochód. Księgę prowadzi się w programie komputerowym i przesyła do urzędu skarbowego w postaci elektronicznej po zakończeniu roku podatkowego, w terminie złożenia zeznania rocznego (art. 24a ust. 1e pkt 1 ustawy o PIT). Pierwszy raz dotyczy to roku 2026 u podatników przesyłających JPK_V7, a pozostałych od roku 2027 (art. 66 ust. 1 ustawy z 29 października 2021 r., Dz. U. 2021 poz. 2105, w brzmieniu Dz. U. 2023 poz. 1059).
Co wchodzi do remanentu?
Towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcja w toku, wyroby gotowe, braki i odpady (§ 20 ust. 1). Towary obce wykazujesz tylko ilościowo. Towary własne poza zakładem, np. w magazynie spedytora, należą do spisu (§ 21 ust. 3).
Jakie są konsekwencje braku lub błędów w remanencie?
Nierzetelne prowadzenie księgi jest zagrożone grzywną (art. 61 Kodeksu karnego skarbowego), a gdy dane z ksiąg nie pozwalają określić podstawy opodatkowania, organ może ją oszacować (art. 23 Ordynacji podatkowej).
Czy remanent dotyczy przedsiębiorców na ryczałcie?
Nie, ustawa o ryczałcie nie przewiduje spisu z natury. Spis jest potrzebny przy utracie prawa do ryczałtu w ciągu roku (§ 20 ust. 1 rozporządzenia o KPiR). Przy likwidacji ryczałtowiec sporządza wykaz składników majątku.
Czy remanent musi być podpisany?
Tak, spis zawiera podpis właściciela zakładu, a w spółce osobowej podpisy wspólników (§ 21 ust. 2).
Czy mogę sporządzić remanent w arkuszu kalkulacyjnym?
Rozporządzenie nie narzuca formy arkusza. Spis musi zawierać elementy z § 21 ust. 2 i być sporządzony w sposób staranny i trwały, a ilości muszą być faktycznie stwierdzone w czasie spisu.
Źródła
- Rozporządzenie w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów: Dz. U. 2025 poz. 1299 (§ 20-22)
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, tekst jednolity: Dz. U. 2026 poz. 592 (art. 22 ust. 1, 4a, 4b, art. 22p, art. 24 ust. 2 i 3a, art. 24a ust. 1e, art. 44 ust. 2)
- Ustawa z 26 maja 2023 r.: Dz. U. 2023 poz. 1059 (art. 13 pkt 4: terminy pierwszego przesłania ksiąg w postaci elektronicznej)
- Ustawa o zryczałtowanym podatku dochodowym, tekst jednolity: Dz. U. 2025 poz. 843 (art. 15, 20)
- Ordynacja podatkowa, tekst jednolity: Dz. U. 2026 poz. 622 (art. 23, 70, 86)
- Kodeks karny skarbowy, tekst jednolity: Dz. U. 2025 poz. 633 (art. 61)
Artykuł przygotowany na podstawie przepisów obowiązujących na dzień 11 października 2026 r. Informacje mają charakter ogólny i nie stanowią porady podatkowej.