Data aktualizacji: 11 października 2026
Autor: Marcin Bochenek
Czas czytania: 8 min
Krótka odpowiedź: Mechanizm podzielonej płatności (MPP, popularnie: split payment) jest obowiązkowy, gdy kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł (lub równowartość w walucie obcej), faktura dotyczy towarów lub usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT (stal, złom, elektronika, paliwa, usługi budowlane i wiele innych), a nabywca jest podatnikiem. Bank dzieli płatność według komunikatu przelewu: kwota netto trafia na rachunek rozliczeniowy sprzedawcy, a VAT na jego rachunek VAT. Dobrowolna zapłata w MPP wyłącza m.in. solidarną odpowiedzialność nabywcy za VAT sprzedawcy przy towarach z załącznika nr 15 (art. 105a ust. 3 pkt 6).
Jak działa mechanizm podzielonej płatności
Podstawa prawna: art. 108a-108f ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz. U. 2026 poz. 1263).
Płatność MPP realizuje się jednym przelewem w złotych z użyciem komunikatu przelewu udostępnionego przez bank (art. 108a ust. 3). Podajesz w nim m.in. kwotę VAT, numer faktury i NIP dostawcy. Bank automatycznie:
- Kieruje kwotę netto na zwykłe konto rozliczeniowe sprzedawcy
- Kieruje kwotę VAT na rachunek VAT sprzedawcy (rachunek techniczny prowadzony przez bank)
Rachunek VAT jest odrębnym rachunkiem bankowym. Środki na nim można wykorzystać wyłącznie w celach wskazanych w art. 62b ust. 2 Prawa bankowego, w szczególności do:
- Zapłaty VAT do urzędu skarbowego
- Zapłaty VAT do kontrahentów (w MPP)
- Zapłaty podatku dochodowego (CIT lub PIT) i zaliczek na ten podatek na rachunek urzędu skarbowego
- Zapłaty składek ZUS
- Przekazania środków na zwykły rachunek bankowy za zgodą naczelnika urzędu skarbowego, wydaną na wniosek (art. 108b ustawy o VAT)
Kiedy MPP jest obowiązkowy
Obowiązek stosowania MPP (art. 108a ust. 1a ustawy o VAT) zachodzi łącznie, gdy:
- Kwota należności ogółem na fakturze przekracza 15 000 zł (lub równowartość w walucie obcej)
- Faktura dokumentuje dostawę towarów lub świadczenie usług wymienionych w załączniku nr 15 do ustawy o VAT
- Czynność jest dokonywana na rzecz podatnika (transakcja B2B, nie sprzedaż konsumentowi), a faktura wykazuje kwotę podatku
Faktura z wieloma pozycjami. Próg 15 000 zł dotyczy kwoty należności ogółem na całej fakturze. Jeśli faktura go przekracza i ma choć jedną pozycję z załącznika nr 15, musi mieć adnotację MPP, ale obowiązkowo w MPP płacisz tylko podatek przypadający na pozycje z załącznika nr 15. Pozostała część należności nie jest objęta tym obowiązkiem (objaśnienia podatkowe Ministra Finansów z 23 grudnia 2019 r., pkt 2.1).
Przykłady towarów i usług z załącznika nr 15
- Wybrane wyroby ze stali i metali (m.in. grupy PKWiU 24.10, 24.20, 24.3 i 24.4)
- Odpady i surowce wtórne zawierające metal (m.in. PKWiU 38.11.58.0, 38.12.26.0, 38.32.2)
- Wybrany sprzęt elektroniczny: komputery (PKWiU 26.20.1), procesory, dyski twarde i SSD, telefony komórkowe w tym smartfony (PKWiU ex 26.30.22.0)
- Paliwa silnikowe (benzyna, diesel, LPG)
- Oleje opałowe i oleje smarowe
- Wybrane roboty budowlane (PKWiU 41.00.3, 41.00.4 oraz wskazane grupy z działów 42 i 43)
- Węgiel i koks
- Części i akcesoria do pojazdów samochodowych oraz ich sprzedaż (m.in. PKWiU 29.32.30.0, 45.31.1, 45.32.1)
Pełna lista: załącznik nr 15 do ustawy o VAT, w obecnym brzmieniu 150 pozycji.
Od 1 stycznia 2027 r. załącznik nr 15 otrzymuje nowe brzmienie (ustawa z 4 września 2026 r., Dz. U. 2026 poz. 1270, art. 1 pkt 38). Nowa lista ma 87 pozycji, towary opisuje głównie kodami CN zamiast PKWiU, część dzisiejszych pozycji jest ujęta w inny sposób, a numeracja się zmienia. Próg 15 000 zł (art. 108a ust. 1a) pozostaje bez zmian. Gdy dostawa lub usługa z dotychczasowego załącznika nr 15 i faktura przypadają po przeciwnych stronach 1 stycznia 2027 r., stosuje się dotychczasowe przepisy (art. 6 tej ustawy).
Oznaczenie faktury
Faktura objęta obowiązkowym MPP musi zawierać adnotację „mechanizm podzielonej płatności” (art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy o VAT). System Plumm zaznacza ją automatycznie, gdy pozycja faktury ma wpisany symbol PKWiU z załącznika nr 15, a kwota należności ogółem przekracza 15 000 zł. W razie wątpliwości co do klasyfikacji pozycji wyświetla ostrzeżenie.
Sankcje za niestosowanie obowiązkowego MPP
Skutki pominięcia obowiązkowego MPP (art. 108a ust. 7 i art. 106e ust. 12 ustawy o VAT, art. 15d ustawy o CIT, art. 22p ustawy o PIT oraz art. 57c Kodeksu karnego skarbowego, tekst jednolity: Dz. U. 2025 poz. 633 ze zm.):
| Podmiot | Sankcja |
|---|---|
| Nabywca (zapłacił poza MPP mimo obowiązku) | Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na towary lub usługi z załącznika nr 15, wykazane na fakturze (art. 108a ust. 7 ustawy o VAT). Koszt nie jest kosztem uzyskania przychodu w tej części, w jakiej płatność dokonano z pominięciem MPP, jeśli faktura miała adnotację MPP (art. 15d ust. 1 pkt 3 ustawy o CIT, art. 22p ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT). Grzywna do 720 stawek dziennych, a w wypadku mniejszej wagi wykroczenie skarbowe (art. 57c Kodeksu karnego skarbowego). |
| Sprzedawca (wystawił fakturę bez adnotacji MPP mimo obowiązku) | Dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości 30% kwoty podatku przypadającej na dostawę towarów lub świadczenie usług z załącznika nr 15, wykazanej na fakturze (art. 106e ust. 12 ustawy o VAT). Nie ustala się go, jeśli kwotę podatku przypadającą na te pozycje zapłacono w MPP (art. 106e ust. 13). |
Uwaga: Jeśli nabywca zapłaci poza MPP, ale sprzedawca rozliczył całą kwotę podatku z faktury, dodatkowego zobowiązania z art. 108a ust. 7 nie ustala się (art. 108a ust. 8 ustawy o VAT). Dodatkowego zobowiązania nie ustala się też wobec osób fizycznych, które za ten sam czyn odpowiadają za wykroczenie skarbowe albo przestępstwo skarbowe.
Dobrowolny split payment: kiedy się opłaca
MPP można stosować dobrowolnie do każdej faktury VAT (art. 108a ust. 1 ustawy o VAT). Korzyści:
- Wyłączenie solidarnej odpowiedzialności nabywcy za VAT sprzedawcy przy dostawie towarów z załącznika nr 15 (art. 105a ust. 3 pkt 5 i 6 ustawy o VAT: faktura powyżej 15 000 zł lub zapłata w MPP). To istotna ochrona przy transakcjach z nieznanymi dostawcami. Od 1 stycznia 2027 r. wyłączenie przy zapłacie w MPP obejmie także usługi z nowego załącznika nr 16, np. usługi rachunkowo-księgowe, doradcze i reklamowe (art. 105a ust. 3 pkt 6 w brzmieniu nadanym ustawą z 4 września 2026 r., Dz. U. 2026 poz. 1270)
- Wyłączenie sankcji dodatkowych z art. 112b ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 2a (dodatkowe zobowiązanie podatkowe) oraz z art. 112c (sankcja 100%) w części odpowiadającej VAT z faktury zapłaconej w MPP (art. 108c ust. 1 ustawy o VAT). Nie dotyczy podatnika, który wiedział, że faktura jest nierzetelna, np. wystawiona przez podmiot nieistniejący albo stwierdzająca czynności, które nie zostały dokonane (art. 108c ust. 3)
- Zwrot nadwyżki VAT na rachunek VAT w krótszym terminie: jeśli we wniosku zawartym w deklaracji wskażesz rachunek VAT, urząd skarbowy zwraca różnicę podatku w terminie 25 dni od złożenia rozliczenia (art. 87 ust. 6a ustawy o VAT), a standardowo w terminie 40 dni (art. 87 ust. 2). Ta korzyść wynika z używania rachunku VAT, a nie z samej płatności w MPP
Rachunek VAT: jak uzyskać i jak używać
Do każdego rachunku rozliczeniowego bank prowadzi rachunek VAT (art. 62a ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, tekst jednolity: Dz. U. 2026 poz. 38). Jego otwarcie i prowadzenie nie wymaga odrębnej umowy i jest wolne od dodatkowych prowizji i opłat dla banku (art. 62a ust. 6 i 7).
Środki zablokowane na rachunku VAT możesz uwolnić, składając wniosek do naczelnika urzędu skarbowego (art. 108b ustawy o VAT). Naczelnik urzędu skarbowego wydaje postanowienie w terminie 60 dni od otrzymania wniosku (art. 108b ust. 3). W praktyce środki na rachunku VAT to „zamrożony” VAT, dlatego przy dużych transakcjach warto planować cash flow.
Split payment a KSeF
Obowiązek wystawiania faktur ustrukturyzowanych w KSeF (art. 106ga ustawy o VAT) obowiązuje od 1 lutego 2026 r. podatników, u których wartość sprzedaży wraz z podatkiem w 2024 r. przekroczyła 200 mln zł, a od 1 kwietnia 2026 r. pozostałych podatników (art. 145l). Do 31 grudnia 2026 r. faktury można wystawiać poza KSeF, jeśli sprzedaż z podatkiem udokumentowana nimi w danym miesiącu nie przekracza 10 000 zł (art. 145m). W e-fakturze adnotacja MPP ma osobne pole w sekcji Adnotacje struktury FA(3): P_18A. Od 1 stycznia 2027 r. w komunikacie przelewu MPP w miejsce numeru faktury wpisuje się numer, pod którym KSeF identyfikuje fakturę ustrukturyzowaną (art. 108a ust. 3 pkt 3 oraz art. 17 ustawy z 16 czerwca 2023 r. w brzmieniu nadanym Dz. U. 2025 poz. 1203).
FAQ
Czy split payment dotyczy transakcji z zagranicą?
Co do zasady nie. MPP dotyczy zapłaty za fakturę z wykazaną kwotą podatku, dokonywanej w złotych na rachunek VAT prowadzony w kraju (art. 108a ust. 1 i 3). Przy imporcie usług i wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów (WNT) podatek rozlicza nabywca w deklaracji, a faktura od zagranicznego kontrahenta nie wykazuje polskiego VAT, więc nie ma kwoty do zapłaty w MPP.
Co jeśli klient zapłaci MPP za fakturę, która nie jest objęta obowiązkiem?
Możesz przyjąć taką płatność, bo nabywca może dobrowolnie zastosować MPP do każdej faktury z wykazanym VAT (art. 108a ust. 1 ustawy o VAT). VAT trafi na Twój rachunek VAT i możesz go użyć m.in. do zapłaty własnego VAT do urzędu skarbowego.
Czy przy MPP można zapłacić fakturę częściowo?
Tak, możliwa jest płatność częściowa w MPP. Nabywca sam określa kwotę VAT wpisywaną w komunikacie przelewu. Reszta faktury może być opłacona zwykłym przelewem, choć przy obowiązkowym MPP na rachunek VAT musi trafić co najmniej podatek przypadający na pozycje z załącznika nr 15 (objaśnienia podatkowe MF z 23 grudnia 2019 r., pkt 2.1).
Czy przy ryczałcie muszę przyjmować płatności MPP?
Tak. Obowiązek przyjmowania płatności MPP (art. 108a ust. 1b) dotyczy wystawcy faktury z adnotacją MPP i nie zależy od formy opodatkowania PIT. Jeśli wystawiasz faktury VAT (jesteś vatowcem), kontrahent może i musi (gdy obowiązkowy MPP) zapłacić MPP.
Czy komornik może zająć rachunek VAT?
Co do zasady nie. Środki na rachunku VAT są wolne od zajęcia na podstawie tytułu wykonawczego dotyczącego należności innych niż wymienione w art. 62b ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego (art. 62d ust. 1), czyli innych niż m.in. VAT, PIT, CIT i składki ZUS. Z rachunku VAT można więc egzekwować te podatki i składki, ale nie zwykłe długi cywilnoprawne.
Artykuł przygotowany na podstawie przepisów obowiązujących na dzień 11 października 2026 r.: ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jednolity: Dz. U. 2026 poz. 1263), w szczególności art. 87, 105a, 106e, 108a-108f i załącznika nr 15, ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (tekst jednolity: Dz. U. 2025 poz. 633 ze zm.), ustawy o CIT (Dz. U. 2026 poz. 554), ustawy o PIT (Dz. U. 2026 poz. 592), Prawa bankowego (Dz. U. 2026 poz. 38), ustawy z dnia 4 września 2026 r. o zmianie ustawy o VAT (Dz. U. 2026 poz. 1270) oraz objaśnień podatkowych MF z 23 grudnia 2019 r. Informacje mają charakter ogólny i nie stanowią porady podatkowej.